Xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu lãnh đạo phát triển đất nước trong giai đoạn mới

Phóng viên: Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng sẽ bầu Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV. Đồng chí có thể chia sẻ công tác nhân sự Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV đã được chuẩn bị như thế nào để xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu lãnh đạo phát triển đất nước trong giai đoạn mới, nhất là trong bối cảnh sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị vừa qua?

Đồng chí Hoàng Đăng Quang: Đại hội XIV có ý nghĩa đặc biệt quan trọng mang tính bước ngoặt, là mốc son đặc biệt trên con đường phát triển của đất nước ta. Đại hội xác định tư duy, tầm nhìn, những quyết sách chiến lược để chúng ta vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới của dân tộc. Sứ mệnh lịch sử đó đặt ra yêu cầu rất cao trong công tác chuẩn bị nhân sự của Đảng, phải xây dựng một đội ngũ cán bộ chủ chốt có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín để lãnh đạo, chỉ đạo hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Theo đó, công tác chuẩn bị nhân sự Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV đã được Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII chủ động tiến hành sớm, theo đúng các quy định của Đảng, bảo đảm khoa học, chặt chẽ, toàn diện, khách quan, minh bạch, phát huy dân chủ, trí tuệ, có sự hợp lý giữa tiêu chuẩn và cơ cấu, giữa kế thừa, ổn định và phát triển.

Ngay từ đầu nhiệm kỳ khóa XIII, Bộ Chính trị đã lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng, sửa đổi, bổ sung và ban hành nhiều chủ trương, nghị quyết, quy định quan trọng về công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Đồng thời, ban hành quy định về công tác quy hoạch cán bộ, chỉ đạo tiến hành triển khai quy hoạch các chức danh lãnh đạo, quản lý các cấp, nhất là quy hoạch chức danh lãnh đạo chủ chốt của các địa phương, cơ quan, đơn vị nhiệm kỳ 2025-2030, 2026-2031. Đến giữa nhiệm kỳ, Bộ Chính trị ban hành kế hoạch về quy hoạch cán bộ cấp chiến lược khóa XIV, nhiệm kỳ 2026-2031; trên cơ sở đó, chỉ đạo xây dựng quy hoạch Ban Chấp Trung ương Đảng khóa XIV (cả chính thức và dự khuyết), góp phần chủ động chuẩn bị nguồn nhân sự dồi dào, có chất lượng cho công tác nhân sự Đại hội XIV của Đảng.

Ngày 14/4/2025, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị số 45-CT/TW về đại hội đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, ban hành nhiều kết luận, hướng dẫn để tổ chức thực hiện có hiệu quả công tác bố trí cán bộ gắn kết chặt chẽ với cuộc cách mạng sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy các cơ quan, đơn vị, địa phương trong hệ thống chính trị theo hướng tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã chỉ đạo tổ chức thành công đại hội đảng bộ các cấp, nhất là cấp tỉnh, thành phố, đảng bộ trực thuộc Trung ương nhiệm kỳ 2025-2030; lựa chọn, giới thiệu, chỉ định, bầu các đồng chí bí thư, phó bí tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương bảo đảm có phẩm chất, năng lực, uy tín, đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định; quyết định phân công, điều động, bổ nhiệm, luân chuyển cán bộ giữ các chức danh lãnh đạo chủ chốt các cơ quan, đơn vị, địa phương nhằm đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị.

Tại các Hội nghị Trung ương 10, 11, 12, Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII đã thảo luận dân chủ, kỹ lưỡng và thống nhất rất cao ban hành Phương hướng công tác nhân sự Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV; xác định rõ các quan điểm, yêu cầu, nguyên tắc, tiêu chuẩn, điều kiện, cơ cấu, số lượng, quy trình nhân sự Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Đây là căn cứ, cơ sở chính trị đặc biệt quan trọng để Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đồng chí Tổng Bí thư lãnh đạo, chỉ đạo triển khai công tác nhân sự Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, với các quan điểm, nguyên tắc và yêu cầu mới như sau:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, giữ vững nguyên tắc, kỷ luật, kỷ cương, đi đôi với phát huy, mở rộng dân chủ; bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện, thường xuyên, liên tục, chặt chẽ của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và đồng chí Tổng Bí thư. Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIV phải là một tập thể trong sạch, vững mạnh, thật sự đoàn kết, thống nhất cao về ý chí và hành động; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc, chủ nghĩa xã hội và đường lối đổi mới của Đảng, gắn bó mật thiết với nhân dân. Công tác nhân sự phải tiến hành khoa học, bài bản, công tâm, khách quan, toàn diện, hiệu quả theo phương châm: Làm từng bước, từng việc, từng khâu, từng nhóm chức danh từ thấp đến cao, làm đến đâu chắc đến đó; giới thiệu tái cử trước rồi mới giới thiệu tham gia lần đầu. Xử lý hài hòa, hợp lý giữa tiêu chuẩn và cơ cấu; giữa kế thừa, ổn định và đổi mới, phát triển; giữa tính phổ biến và tính đặc thù; giữa chuyên môn đào tạo và sở trường, năng lực thực tiễn; giữa uy tín, kinh nghiệm công tác và chiều hướng phát triển; trong đó, đặc biệt đề cao chất lượng, hiệu quả, sản phẩm công tác, sự cống hiến để làm thước đo chính trong đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ; bảo đảm phù hợp về cơ cấu, độ tuổi, giới tính, dân tộc, vùng miền… nhưng không vì cơ cấu mà hạ thấp tiêu chuẩn.

Hai là, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV là những đồng chí tiêu biểu cho toàn Đảng về tính tiền phong, gương mẫu, tính xây dựng, tính chiến đấu, tính hành động, tính kỷ luật, tính nhân văn; có phẩm chất, năng lực, uy tín, liêm chính; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích quốc gia, dân tộc là trên hết, trước hết; gần dân, trọng dân, vì dân; dám xả thân, hy sinh vì sự nghiệp cao cả của Đảng, có tư duy, tầm nhìn, tự chủ chiến lược, đổi mới, sáng tạo, tâm huyết, trách nhiệm, lý luận chính trị sắc bén; nói đi đôi với làm; có khả năng quy tụ, đoàn kết, thống nhất và huy động sức mạnh tổng hợp; có thành tích, kết quả, “sản phẩm” cụ thể, hiệu quả; có đủ sức để đáp ứng yêu cầu công việc với cường độ cao, liên tục, kéo dài; sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được phân công.

Ba là, kiên quyết không giới thiệu những người không bảo đảm tiêu chuẩn, điều kiện, không xứng đáng, không trúng cử cấp ủy cấp dưới vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng nhưng cũng không bỏ “sót” những đồng chí thực sự có đức, có tài, có uy tín trong Đảng và trong nhân dân; đồng thời, phải có giải pháp nâng cao hiệu quả công tác đánh giá cán bộ gắn với việc thực hiện cơ chế “có lên, có xuống, có vào, có ra”. Không để lọt vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV những người có một trong các khuyết điểm sau: Bản lĩnh chính trị không vững vàng, không kiên định đường lối, quan điểm của Đảng; phẩm chất, đạo đức, năng lực, uy tín giảm sút; ý thức tổ chức kỷ luật kém, mất đoàn kết; sợ trách nhiệm, không dám làm; không có chí tiến thủ, dĩ hòa vi quý; có biểu hiện cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực, tư duy nhiệm kỳ, xu nịnh, chạy chọt, tham nhũng, tiêu cực, quan liêu, cục bộ, “lợi ích nhóm”, có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”; vi phạm kỷ luật, tiêu chuẩn chính trị, những điều đảng viên không được làm và quy định về kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ; kê khai tài sản, thu nhập không trung thực; vi phạm trách nhiệm nêu gương để bản thân hoặc vợ (chồng), con có lối sống thiếu gương mẫu, lợi dụng chức, quyền để thu lợi bất chính; để nội bộ mất đoàn kết nghiêm trọng hoặc xảy ra tham nhũng, thất thoát, vụ việc tiêu cực nghiêm trọng ở địa phương, cơ quan, đơn vị trong thời gian phụ trách.

Bốn là, coi trọng, làm tốt công tác chính trị, tư tưởng, đoàn kết nội bộ; có biện pháp hiệu quả để kiểm soát quyền lực và chống chạy chức, chạy quyền, tiêu cực trong công tác nhân sự; đồng thời, phải đề cao tinh thần cảnh giác và có giải pháp hiệu quả để đấu tranh chống các quan điểm sai trái, hoạt động tuyên truyền chống phá của các thế lực thù địch, đặc biệt là đối với công tác nhân sự của Đảng.

Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã thống nhất rất cao về cơ cấu, số lượng Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, cần có cơ cấu hợp lý, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị của các cơ quan, đơn vị, địa phương; bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, tính kế thừa, chuyển tiếp, đổi mới, phát triển liên tục của đội ngũ cán bộ lãnh đạo cấp cao của Đảng; các ban đảng, các cơ quan của Quốc hội, các bộ, ngành, Mặt trận Tổ quốc, tổ chức chính trị-xã hội, một số tổ chức quan trọng khác ở Trung ương, các tỉnh ủy, thành ủy phải có nhân sự tham gia Ban Chấp hành Trung ương Đảng; đồng thời, cần tăng cường, bổ sung hợp lý số lượng Ủy viên Trung ương Đảng cho các ban đảng ở Trung ương, một số bộ, ngành, địa phương và những nơi thực hiện hợp nhất, sáp nhập.

Trên cơ sở Phương hướng công tác nhân sự Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Bộ Chính trị đã định hướng giới thiệu nhân sự để các cơ quan, đơn vị, địa phương tiến hành quy trình giới thiệu nhân sự tham gia Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (chính thức và dự khuyết, tái cử và tham gia lần đầu) tại các cơ quan, đơn vị, địa phương mình; chỉ đạo các cơ quan chức năng tiến hành thẩm định, thẩm tra, rà soát chặt chẽ, kỹ lưỡng đối với các nhân sự được giới thiệu theo quy định. Tại các Hội nghị Trung ương 13, 14, 15, Bộ Chính trị, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã xem xét, biểu quyết, thống nhất giới thiệu nhân sự (tái cử và tham gia lần đầu; chính thức và dự khuyết) và chính thức thông qua Báo cáo và danh sách đề cử của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về nhân sự giới thiệu để trình Đại hội XIV xem xét, bầu cử Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV theo quy định.

Có thể khẳng định, công tác nhân sự Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã được chuẩn bị công phu, nghiêm túc, thận trọng, kỹ lưỡng, khoa học, đúng quy định, nhưng rất quyết liệt, vừa đáp ứng yêu cầu trước mắt của việc sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy, vừa thể hiện tầm nhìn chiến lược trong xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cao của Đảng, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín để lãnh đạo đất nước phát triển nhanh, bền vững trong tình hình mới.

Phóng viên: Thưa đồng chí, việc thi hành Điều lệ Đảng trong 15 năm (2011-2025) có những điểm nổi bật nào góp phần xây dựng Đảng ta ngày càng trong sạch, vững mạnh; là nền tảng giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất trong toàn Đảng; bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với Nhà nước và xã hội?

Đồng chí Hoàng Đăng Quang: Trên cơ sở tổng kết thực tiễn của Trung ương và các cấp ủy, tổ chức đảng trong toàn Đảng, việc thi hành Điều lệ Đảng trong 15 năm (2011-2025) đã đạt được nhiều kết quả rất quan trọng, toàn diện, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với Nhà nước và xã hội. Nổi bật là:

Thứ nhất, Điều lệ Đảng và các quy định, hướng dẫn của Trung ương được tổ chức học tập, quán triệt nghiêm túc, kịp thời, gắn với triển khai nghị quyết Đại hội XI, XII, XIII và các nghị quyết, quy định, kết luận của Trung ương, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và xuyên suốt từ Trung ương đến cơ sở. Về cơ bản, cán bộ, đảng viên nắm vững Điều lệ Đảng, các quy định, hướng dẫn của Trung ương. Các cấp ủy, tổ chức đảng, đảng viên đã nhận thức đầy đủ hơn về vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của Điều lệ Đảng, đây là nền tảng tổ chức và hoạt động của Đảng. Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, các cấp ủy, tổ chức đảng, đảng viên trong toàn Đảng đã thực hiện nghiêm quy định của Điều lệ Đảng và các quy định, hướng dẫn của Trung ương; đồng thời, thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thi hành Điều lệ Đảng.

Thứ hai, hệ thống các quy định, hướng dẫn của Trung ương ngày càng hoàn thiện, đồng bộ, sát thực tiễn. Các văn bản được chuẩn bị công phu, bài bản, lấy ý kiến rộng rãi của các cấp ủy, tổ chức đảng; làm rõ hơn các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm, mối quan hệ công tác, quy trình, thủ tục trong công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị; nhận thức và trách nhiệm thi hành Điều lệ Đảng được nâng lên rõ rệt. Đây là cơ sở chính trị vững chắc để Đảng lãnh đạo thực hiện thành công cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy, hoàn thiện mô hình tổng thể của hệ thống chính trị theo hướng tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đồng bộ, thống nhất từ Trung ương đến địa phương, hướng mạnh về cơ sở; bảo đảm các cơ quan, đơn vị sau sắp xếp hoạt động liên tục, thông suốt, hiệu quả.

Thứ ba, công tác quản lý đảng viên được tăng cường, nền nếp; công tác giáo dục, rèn luyện và sàng lọc đảng viên được thực hiện chặt chẽ hơn. Công tác phát triển đảng viên đạt kết quả cao; cơ cấu đảng viên chuyển biến theo hướng tích cực, trình độ học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ của đảng viên được nâng lên, tỷ lệ đảng viên trẻ, nữ, người dân tộc thiểu số, người theo tôn giáo ngày càng tăng; chất lượng đội ngũ đảng viên không ngừng được nâng cao, góp phần tăng cường năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong tình hình mới. Vai trò hạt nhân chính trị của tổ chức cơ sở đảng ngày càng được khẳng định. Đa số tổ chức cơ sở đảng đã lãnh đạo cán bộ, đảng viên và nhân dân hoàn thành tốt các nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ quan, đơn vị, góp phần đẩy mạnh phát triển kinh tế-xã hội, giữ vững ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội.

Thứ tư, các nguyên tắc của Đảng cơ bản được giữ vững. Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các cấp ủy, tổ chức đảng luôn giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ trong hoạt động; đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, cầm quyền; tập trung, thống nhất cao trong lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện, đồng bộ các mặt công tác, đáp ứng yêu cầu thực tiễn, bảo đảm tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội. Các cấp ủy, ban thường vụ cấp ủy cơ bản thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, quy chế làm việc, thẩm quyền, khẳng định được vai trò lãnh đạo của Đảng ở địa phương, cơ quan, đơn vị.

Thứ năm, các quy định về tổ chức đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam và Công an nhân dân Việt Nam phù hợp với cơ cấu tổ chức của Quân đội nhân dân, Công an nhân dân và thực tiễn, đặc thù công tác xây dựng Đảng ở các đảng bộ này, bảo đảm vai trò lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với Quân đội, Công an và phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng vũ trang trong bảo vệ vững chắc Tổ quốc, bảo đảm an ninh chính trị, giữ gìn trật tự, an toàn xã hội, giữ vững chủ quyền quốc gia, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo, chỉ đạo trong tình hình mới.

Thứ sáu, công tác kiểm tra, giám sát và thi hành kỷ luật Đảng được đẩy mạnh, thực hiện nghiêm minh; kỷ luật, kỷ cương của Đảng được giữ vững và tăng cường. Bộ Chính trị, Ban Bí thư, cấp ủy, ủy ban kiểm tra các cấp đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện toàn diện các nhiệm vụ kiểm tra, giám sát theo quy định của Điều lệ Đảng, các quy định, hướng dẫn của Trung ương với tinh thần quyết liệt, trọng tâm, trọng điểm, bám sát nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng; tăng cường kiểm tra việc thực hiện công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, gắn với việc đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí.

Có thể khẳng định, việc thi hành Điều lệ Đảng trong 15 năm (2011-2025) đã đạt được nhiều kết quả rất quan trọng, toàn diện và có ý nghĩa nền tảng, góp phần trực tiếp xây dựng Đảng ta ngày càng trong sạch, vững mạnh; giữ gìn và củng cố sự đoàn kết, thống nhất trong toàn Đảng; nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Phóng viên: Quá trình tổng kết việc thi hành Điều lệ Đảng trong thời gian qua có xem xét việc sửa đổi, bổ sung Điều lệ Đảng không, thưa đồng chí?

Đồng chí Hoàng Đăng Quang: Quá trình tổng kết việc thi hành Điều lệ Đảng trong thời gian qua cho thấy, các nội dung của Điều lệ Đảng cơ bản phù hợp với thực tiễn; các quy định, hướng dẫn của Trung ương cụ thể, thuận lợi trong thi hành, bảo đảm vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, đáp ứng yêu cầu công tác xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị trong tình hình mới. Tuy nhiên, quá trình thi hành Điều lệ Đảng vẫn còn một số mặt hạn chế. Từ thực tiễn xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hoàn thiện hệ thống chính trị đã và đang đặt ra nhiều vấn đề mới, chưa có tiền lệ, cần được nghiên cứu, tổng kết, quy định cụ thể để triển khai thực hiện thống nhất. Nhìn chung, các nội dung của Điều lệ Đảng và các quy định, hướng dẫn của Trung ương cơ bản là phù hợp nhưng cần tiếp tục được rà soát, tổng kết, làm rõ hơn để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ, khả thi trong tổ chức thực hiện.

Tại Đại hội XII, Đại hội XIII, mặc dù không sửa đổi Điều lệ Đảng, nhưng Đại hội đã quyết định giao Ban Chấp hành Trung ương cụ thể hóa nhiều nội dung, vấn đề quan trọng, cấp thiết của Đảng bằng các quy định, hướng dẫn của Trung ương để giải quyết những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn và quyết định những vấn đề có tính cách mạng của Đảng. Hội nghị Trung ương 10, Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII đã thảo luận kỹ lưỡng, phân tích toàn diện, nhiều mặt, thống nhất cao: Việc bổ sung, sửa đổi Điều lệ Đảng là vấn đề rất lớn, hệ trọng, cần được chuẩn bị hết sức thận trọng, khoa học, nghiên cứu bài bản, kỹ lưỡng và tiến hành đồng thời với việc nghiên cứu, bổ sung, phát triển Cương lĩnh của Đảng khi Đảng ta tròn 100 năm thành lập. Trung ương thống nhất đề nghị chưa bổ sung, sửa đổi Điều lệ Đảng tại Đại hội XIV; trên cơ sở tổng kết công tác thi hành Điều lệ Đảng, đề nghị Đại hội XIV giao Ban Chấp hành Trung ương khoá XIV chỉ đạo các cơ quan chức năng tiếp tục triển khai nghiên cứu, tổng kết thực tiễn thi hành Điều lệ Đảng ngay từ đầu nhiệm kỳ để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, đề xuất bổ sung, sửa đổi Điều lệ Đảng vào thời điểm phù hợp.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn đồng chí!