Nhớ Nguyễn Huy Tưởng để yêu hơn Hà  Nội

Trong những bước đi đầy xúc cảm của thời gian để chạm mốc ngà y Thủ đô tròn nghìn tuổi, giới văn nghệ nhớ đến một nhà  văn đã đau đáu với Hà  Nội trên suốt những trang viết của mình...

Một ngòi bút bửn bỉ với Hà  Nội

Không phải ngẫu nhiên mà  cuộc hội thảo mới đây của Viện Văn học Việt Nam vử "Văn học với 1000 năm Thăng Long - Hà  Nội", ít nhất đã có 2 tham luận đử cập trực tiếp đến những đóng góp của Nguyễn Huy Tưởng đối với diện mạo văn học Thăng Long - Hà  Nội. Аó là  "Hình ảnh kẻ sĩ Thăng Long qua sáng tác của Nguyễn Huy Tưởng" (Ths. Аỗ Thanh Nga) và  "Hình ảnh Hà  Nội từ Sống mãi với Thủ đô và  Lũy Hoa của Nguyễn Huy Tưởng đến bộ phim "Hà  Nội mùa đông năm 46" của Аặng Nhật Minh" (Ths. Lê Thị Dương).

Nguyễn Huy Tưởng là  người con là ng Dục Tú, phủ Từ Sơn (Аông Anh, Hà  Nội). GS Phong Lê cho rằng "gọi ông là  người Hà  Nội cũng phải nhưng đúng hơn là  người Kinh Bắc". à”ng viết văn bởi "Phận sự một người tầm thường như tôi muốn tử lòng yêu nước thì chỉ có việc viết văn quốc ngữ thôi" (nhật ký khi 18 tuổi).

Nhưng điửu đáng nói là  Nguyễn Huy Tưởng bằng kiến văn rộng rãi, vốn sống đầy đặn đã tìm được "một chất liệu thẩm mử¹ cho sáng tác của mình". Аó là  chất Hà  Nội đậm đà  trên nửn chung của sự am hiểu sâu sắc lịch sử­ và  văn hóa dân tộc. GS. Phong Lê nói "Ở nhà  văn có tư chất là  nhà  văn hóa nà y, Hà  Nội được hiện lên suốt chiửu dà y lịch sử­, kể từ thời Trần với "hà o khí Аông A" trong kịch "An Tư", qua thời vua Lê   Tương Dực trong kịch "Vũ Như Tô", đến thời Lê Mạt trong     kịch "Аêm hội Long Trì"...".

Аương nhiên là  tới những năm tháng cuối cùng trong 20 năm đời viết trời cho của mình, Nguyễn Huy Tưởng vẫn bửn bỉ với Hà  Nội trong "Sống mãi với Thủ đô", "Lũy Hoa" (1960). PGS, TS. Bích Thu còn cho rằng bên cạnh danh hiệu "nhà  chép sử­ bằng văn chương", Nguyễn Huy Tưởng còn là  "nhà  Hà  Nội học" trong văn chương.

TS. Bích Thu phân tích "không phải ngẫu nhiên mà  nhà  văn Nguyễn Tuân trong lời bạt cuốn tiểu thuyết "Sống mãi với Thủ đô" đã cảm nhận "Аọc lại tiểu thuyết lịch sử­, kể cả "Sống mãi với Thủ đô", người đọc vẫn thấy gây gây mùi khói vương vấn ngà n năm Thăng Long chốn cũ". Có một điửu thú vị nữa khi nhìn nhận sự nghiệp Nguyễn Huy Tưởng trên bình diện văn học thiếu nhi.

Cho đến nay, lớp nhi đồng của thế kỷ XXI vẫn say mê đọc "Lá cử thêu sáu chữ và ng". Từng lời nói của Trần Quốc Toản với đoà n quân 600 thiếu niên hà o kiệt vẫn mang đến cho chúng ta rất nhiửu cảm xúc. Hình như, trong văn ấy có sức hấp dẫn đã chắt lọc từ sự am hiểu lịch sử­, lại qua cảm quan tinh tế của một tâm hồn Hà  Nội. Nhà  văn Lê Phương Liên thì nhớ lại "những cảm xúc ấu thơ vử dáng đi, cách nói của Trần Quốc Toản và  cả đoà n nhân vật trong "Sống mãi với Thủ đô" đã ảnh hưởng nhanh chóng lắm đến tư thế lớp thanh, thiếu nhi Hà  Nội ngà y đó".

Nhớ Nguyễn Huy Tưởng để yêu thêm Hà  Nội

Nhớ Nguyễn Huy Tưởng không phải chỉ là  cuộc hồi tưởng có tính chất lễ nghi, mà  chính là  một lối đi vử với quá khứ để tìm lại sự tin tưởng trong trẻo với Hà  Nội, tìm những giải đáp cho việc xây dựng con người Hà  Nội văn minh thanh lịch trong cơn lốc phát triển. Mỗi người yêu Hà  Nội có thể tham gia và o cuộc bà n luận sắc sảo giữa thầy giáo Trần Văn với Vũ Minh, Thu Phong, Benla trong "Sống mãi với Thủ đô". Rồi đi cùng ông trong "Một ngà y chủ nhật" và  từ câu chuyện Hồ Gươm nghĩ vử bao điửu khác để tinh tế hơn trong ứng xử­, đau đáu hơn, quyết liệt hơn trong giữ gìn tất cả những gì là m nên vẻ đẹp khác biệt của Hà  Nội. Nhà  thơ Vũ Quần Phương nhắc lại những dòng lo âu của nhà  văn vử Hồ Gươm cách đây mấy chục năm.

à”ng nói: "Tôi khâm phục sự lo âu rất sớm của nhà  văn vử cái hiện tượng hầu như không có ai chăm sóc ở mọi công trình xã hội... Аó là  những lo âu có tính "bản lử". Rất nhiửu băn khoăn "bản lử" khác của Nguyễn Huy Tưởng trong các tác phẩm văn chương dường như vẫn rất cần thiết để đồng hà nh cùng Hà  Nội trong công cuộc phát triển và  hội nhập hôm nay. Nguyễn Huy Tưởng ra đi và o đúng 950 năm Thăng Long - Hà  Nội, khi những trang viết vử Hà  Nội còn dang dở...

Аúng như GS. Phong Lê nói: "Nếu sự tinh tế đến tà i hoa luôn lấp lánh trên các trang Thạch Lam thì chiửu sâu những khát khao trăn trở, kiếm tìm lại luôn luôn trĩu nặng trên các trang của Nguyễn Huy Tưởng".

Nhà  phê bình Phạm Xuân Nguyên đã nói thay điửu nhiửu người muốn nói trong dịp tưởng nhớ 50 năm ngà y mất nhà  văn Nguyễn Huy Tưởng và  trước thửm Аại lễ: "Nguyễn Huy Tưởng ra đi mang theo tất cả trăn trở ước vọng của một người con Hà  Nội (...) cho xứ Kinh kử³, kẻ chợ đẹp hơn lên, văn hóa hơn lên.

Tưởng như bất cứ cái gì đụng đến Hà  Nội hôm qua, hôm nay và  ngà y mai vẫn khiến ông xúc động và  lo lắng, dù đã tan và o cõi thinh không nử­a thế kỷ nay. Và  những con chữ trên trang viết của ông vử Hà  Nội, cho Hà  Nội, vì Hà  Nội đọc lên dịp nghìn năm Thăng Long vẫn thấy động cựa xôn xao". Vậy thì, nhớ Nguyễn Huy Tưởng cũng là  vun đắp cho một tinh thần yêu Hà  Nội sâu lắng, thiết thực.