Năm nào cũng vậy, vào giữa tháng Ba, bố tôi lại móc bùn vạ lên mép bờ ao một vạt đất trồng rau muống nước. Rau muống nước trồng bằng những cuộng rau muống già, mua ở chợ phiên, được cắm xuống bùn trong tiết trời cuối xuân mưa phùn, gió lạnh, rét nàng Bân. Sang tháng Tư có nắng non, mưa rào, khí trời ấm áp, cây rau bén bùn lên xanh nhanh lắm. Những ngọn rau xanh non mơn mởn vươn lên, ngọn mập mạp, có lá nhỏ hình ba cạnh đầu nhọn hẹp và dài đua nhau ken dày như nêm cối, nhìn rất thích mắt.
Mặt ao lúc này đầy ăm ắp sau những cơn mưa rào và sấm chớp đầu hạ. Vạt rau muống cũng săm sắp nước, khi hái rau phải xắn quần và len chân vào giữa những ngọn rau xanh non bời bời. Buổi trưa khi mẹ đi làm cỏ lúa hợp tác xã về, tranh thủ lội xuống hái rau, chỉ một loáng đã lưng một rổ thưa. Rau muống luộc, xào hay ăn sống đều giòn, ngon và ăn dài dài mà không bị chán. Mẹ bảo khi luộc hay xào rau muống, muốn rau xanh không bị đỏ và dai thì khi nấu, xoong phải mở vung và cho vào một thìa muối nhỏ. Rau luộc ngon giòn là rau luộc vừa chín tới. Rau muống luộc chấm nước mắm cáy vắt chanh ăn ngon miễn chê, nhất là nước rau muống luộc có vắt nửa quả chanh, ngọt, mát và bổ dưỡng. Rau muống xào nhất thiết phải xào với mấy tép tỏi đập dập băm nhỏ, chúng hợp nhau lắm, mùi thơm nức mũi; hấp dẫn nhất là những buổi trưa đi học về muộn, bụng đói mèm. Sau này, khi vào bộ đội, mỗi chặng nghỉ chân nơi binh trạm sau những đợt hành quân dài, tôi cứ hay nhớ những bữa ăn quê nhà có rau muống luộc, đĩa tôm rang với cá bống đen và bát nước mắm cáy. Mâm cơm đạm bạc thế mà anh em chúng tôi cứ đo cửa lớn lên. Bố tôi một thầy giáo làng dạy cấp một, buổi sáng dạy lũ trẻ nghịch ngợm tầm tuổi chúng tôi, buổi chiều đi làm đồng áng cùng mẹ tôi như một nông dân thực thụ. Những ngày chủ nhật, rỗi việc ông thường làm rau muống ăn sống, món ăn giản dị anh em chúng tôi đứa nào cũng thích. Ông chọn hái những ngọn rau muống mập, ống dài ngắt bỏ lá già, chẻ nhỏ như que tăm rồi thả ngâm trong chậu nước mưa. Sau khi chẻ cho vào nước rau muống quăn tít, xoắn lại với nhau thành búi, trộn thêm rau thơm kinh giới. Rau muống ăn sống cũng rất thú vị, ăn với canh riêu cua đồng mẩy, béo ngọt ngon giòn rau ráu.
Chỉ một vạt rau khoảng hai mươi mét vuông chạy dài dọc bờ ao mà dư dả ăn suốt mùa hè sang cả mùa thu. Hái từ đầu này đến đầu kia, vòng quay trở lại rau đã hái tiếp được rồi. Trên mặt ao những ngọn rau muống đua dài là món ăn khoái khẩu của lũ cá trắm cỏ, chúng đớp ngọn rau nghe chum chủm. Những con chuồn chuồn ngô cái đầu gồ ghề bướng bỉnh đen nhánh có khoang vàng, đậu trên đầu cọc ao thỉnh thoảng lại chao lượn như máy bay trực thăng ra vẻ vênh vang.
Xung quanh ao các loại cây ông tôi trồng từ bao giờ, quanh năm xanh tốt. Cây chanh sai quả nhưng chỉ ngại gai rất dài và nhọn. Cây dừa ông mua từ Thanh Hóa đã bói quả được mấy năm, từng chùm quả to tròn căng như đàn lợn con đang bú mẹ. Cây vối thân xù xì ngả xuống mặt ao là cây mà anh em chúng tôi hay leo trèo hái quả son đỏ. Những ngày nghỉ hè chúng tôi vui chơi xung quanh ao không bao giờ chán với đủ các trò trẻ con.
Khi có gió heo may cũng là khi rau muống nước ra hoa trắng hồng pha tím bình dị. Lúc này rau muống ăn hơi chát nhưng nếu xào với tỏi, ăn trong gió heo may vẫn là một món ăn ưa thích của anh em chúng tôi.
