Vợ nhà  văn Nguyễn Minh Châu kể chuyện một thời yêu

à”ng bà  kết hôn năm 1958, khi đó ông 28 tuổi và  bà  24 tuổi. Nguyễn Minh Châu từng thổ lộ trong một bức thư gử­i người vợ Nguyễn Thị Doanh: Anh thấy hãnh diện có em, một con người biết sống có ý nghĩa cho cuộc đời mình, anh cà ng yêu tha thiết và  vui sướng có em cùng bước trên mọi khó khăn của đường đời. Chi tiết nà y đã được Nhà  xuất bản Kim Аồng đưa và o cuốn Nguyễn Minh Châu - Từ Dấu chân người lính đến lão Khúng ở quê vừa phát hà nh.

Аại diện Nhà  xuất bản Kim Аồng và  tạp chí Văn nghệ Quân đội thăm nhà  bà  Nguyễn Thị Doanh sáng 15/7 để tặng bà  cuốn sách Nguyễn Minh Châu “ Từ Dấu chân người lính đến lão Khúng ở quê mới ra mắt. Sách nằm trong bộ Nhà  văn của em. Trong ảnh, bên trái bà  Doanh là  ông Nguyễn Huy Thắng, con trai nhà  văn Nguyễn Huy Tưởng.

Vử chuyện nhân duyên với người chồng đã gắn bó với bà  trong hơn 30 năm của cuộc đời, người vợ 77 tuổi của nhà  văn nói: Chuyện dà i lắm. Nhớ lại thời đầu yêu nhau, đôi mắt bà  ánh lên niửm vui tươi trẻ. Hai chị em tôi cùng lấy hai anh em ông ấy, chị em ruột vử là m dâu cùng một nhà . Nhưng đó là  may nhử ông ấy và  tôi cùng ra ngoà i nà y sống nên mới đến được với nhau, chứ ở quê nhà  (Nghệ An) thì có thể đã không lấy nhau đâu.

Bà  Doanh giải thích: Nhà  ông Châu già u còn nhà  tôi thì nghèo, hai chị em cùng gả và o một nhà  như thế thì người ta lại cho là  mình tham của. Anh trai của nhà  văn Nguyễn Minh Châu là  Nguyễn Huy Trân, còn chị gái bà  Nguyễn Thị Doanh là  Nguyễn Thị Mão.

Biết nhau từ trước nhử hai gia đình là  thông gia, nhưng ông Châu và  bà  Doanh chỉ để ý đến nhau khi thỉnh thoảng gặp mặt ở Hà  Nội. Аó là  những ngà y chủ nhật khi cả hai tới thăm nhà  anh chị ở Аội Cấn. Lúc đó bà  Doanh là  văn công của Аoà n Ca Vũ 2, Tổng Cục Chính trị, còn ông Châu đang học trợ lý văn hóa.

Bức ảnh vợ chồng Nguyễn Minh Châu - Nguyễn Thị Doanh chụp khoảng năm 1961, ba năm sau ngà y cưới của hai người. Nhìn lại bức ảnh nà y, bà  Doanh cười bảo: "Ngà y xưa thì thế, bây giử thì trông giống bà  già  90".

Lúc đó tôi đang định yêu một người khác, còn ông ấy thì thỉnh thoảng mới gặp mặt nên tình cảm tôi dà nh cho ông ấy cũng bình thường. Còn ông ấy thấy tôi con gái mà  không chăm chút điệu đà  gì cả, vử đến nhà  chị thì thay ngay bộ quần áo ở nhà , rồi gánh nước, tắm cho các cháu, là m việc lu bù. Nhưng chính vì thế nên ông ấy có cảm tình với tôi, người vợ của nhà  văn nhớ lại.

Những năm ở tuổi 20, khi còn là  văn công, bà  Nguyễn Thị Doanh từng thể hiện giọng hát với Ru con hay Câu hò bên bến Hiửn Lương và  còn tham gia nhiửu tiết mục múa. Lấy chồng rồi, bà  sớm rời đoà n văn công để chuyển sang là m một cán bộ bình thường. Bà  học dược, công tác trong ngà nh dược suốt mười mấy năm để đỡ đần chồng theo nghiệp sáng tác.

Bà  Doanh bật cười khi kể lại cách chồng thuyết phục bà  từ bử đoà n văn công. à”ng đã sưu tầm rất nhiửu câu chuyện vử các người vợ của những đại văn hà o hay danh nhân nối tiếng thế giới để kể lại cho bà  nghe. Dần dần bà  cũng xuôi theo. Khi vử chăm chồng, tôi cũng chỉ lo cho ông ấy được chuyện ăn uống, sinh hoạt thôi, còn vử văn chương tôi hoà n toà n không biết chút gì.

Bà  Doanh cùng mọi người xem lại các bức ảnh và  kỷ vật bà  lưu giữ vử chồng.

Những ngà y tháng cuối đời của nhà  văn là  quãng thời gian cảm động khiến bà  Doanh luôn rưng rưng nước mắt khi nhớ lại. Bà  kể, năm 1988, ông đang viết dở 30 trang Phiên chợ Giát - truyện ngắn để đời của ông, thì phát hiện mắc bệnh ung thư. Lúc đó, bà  Doanh đã mang bản thảo của chồng lên gác xép cất kử¹, bà  đã nghĩ đó là  thời điểm chấm dứt đời văn của ông ấy.

Gia đình đưa Nguyễn Minh Châu và o Sà i Gòn điửu trị 3 tháng, sau đó sức khửe có khá hơn, ông trở vử Hà  Nội nhưng vẫn không quên ý tưởng vử truyện ngắn còn dang dở. Nhà  văn nói với vợ: Bây giử anh ngồi không lại suy nghĩ đến bệnh tật, vậy nên anh phải viết để quên đi. Bà  lại xuôi lòng, lên gác xép lấy bản thảo trả lại cho ông. Nguyễn Minh Châu cũng không quên dặn vợ nhớ giấu bác sĩ chuyện ông viết lách. Nhà  văn hoà n thà nh Phiên chợ Giát trong tình trạng bệnh tật hiểm nghèo. Аến tháng 1/1989, ông qua đời, lúc hấp hối vẫn đòi vợ mang giấy bút đến để nắm chặt trong tay rồi mới trút hơi thở cuối cùng.

Danh sách các anh em, bạn bè ủng hộ tiửn cho Nguyễn Minh Châu khi ông lâm bệnh nặng, được gử­i và o ngà y 20/12/1988. Tổng số tiửn là  19.500 đồng cùng với lời nhắn "Kính gử­i anh Nguyễn Minh Châu, Hà  Nội, tấm lòng từ anh em văn nghệ Bình Trị Thiên". Trong đó các nhà  văn, nhà  thơ như Nguyễn Trọng Tạo, Lâm Thị Mử¹ Dạ, Hoà ng Phủ Ngọc Tường, Lê Thị Mây...

Trong ký ức của các đồng nghiệp cũ ở tạp chí Văn Nghệ Quân Аội, Nguyễn Minh Châu là  người lặng lẽ và  khiêm tốn. à”ng thường ít nói chuyện, chỉ lặng yên nghe mọi người cười đùa. Ở nhà , theo lời kể của bà  Nguyễn Thị Doanh, ông luôn kính trọng, ca ngợi các nhà  văn lớn như Nam Cao, Nguyễn Huy Tưởng, Nguyễn Khải. Bà  nhớ chồng từng nói: Anh Khải viết giửi hơn anh nhiửu.

Những ghi chép, hồi ức của Nguyễn Minh Châu cũng là  các tư liệu quý mà  một số nhà  xuất bản, trong đó mặn mà  nhất là  Nhà  xuất bản Phụ nữ, đử nghị gia đình cho phép tổng hợp và  xuất bản. Bà  Doanh nói, bà  rất cảm động với tấm lòng của nhà  xuất bản, nhưng ghi chép hay nhật ký của Nguyễn Minh Châu là  những gì riêng tư nhất của ông, bà  đã hứa với các nhà  xuất bản rằng: Hãy để đến sau nà y khi tôi mất đi hãy in. Bởi khi đó những tư liệu nà y mới không còn là  của riêng tôi nữa.