Nắng phù vân

Hình như cái việc câu cá anh Sang không để ý lắm. Cứ nhìn là  biết, chân kia của anh thò chạm mặt ao và  khua khoắng và o đám bèo tấm. Những cánh bèo trông giống hình những ngôi sao nhử, bị bà n chân anh Sang là m cái dạt ra, cái lật ngử­a. Vạt bèo bỗng chốc trở nên sinh động hơn bởi sự pha trộn giữa mà u xanh và  mà u tím của bụng bèo.

Và  nhìn mà  xem, đầu anh Sang như dướn lên qua đám lá ổi. Anh nhìn như ngây vử phía trước. Qua ao bèo, có một đoạn sông đà o vừa được tháo nước thủy lợi dửnh lên mà u đử phù sa. Cạnh đấy là  vạt ruộng cấy. Mấy cô thôn nữ tuổi đôi mươi, quần vắn quá đùi đang mê mải cắm từng rảnh mạ. Lại cái giọng vẻ thèm thèm của anh Sang cất lên: "Ba cô đi cấy chăng dây. Ba cánh áo gụ nà y..." Tùm!

Bọn chúng tôi được trận cười chí chết. Từ dưới ao, anh Sang lóp ngóp ngoi lên, mặt mũi đầu tóc dính đầy bèo tấm. Anh trừng mắt nhìn chúng tôi, giọng đe nẹt: "Bọn ôn con! Cười gì hả?"Chúng tôi im thin thít, sợ sệt dúm và o nhau. Vạt ruộng bên kia chói chang nắng, anh Sang nhìn bên đó, miệng lẩm bẩm: "Sao đùi chúng nó trắng thế?".

Thà nh thói quen, hễ bên ruộng kia có người đi cấy thì anh Sang lại kéo lũ chúng tôi đi câu cá. Như mọi bữa, anh Sang ngồi chênh vênh trên cà nh ổi vừa nhai đi nhai lại mấy câu hát vừa thì thầm nói "Bọn mà y còn trẻ con, bây giử chưa biết gì? Lớn lên khắc biết".

Vẫn cái giọng thầm thì, anh nhắc lại: "Lớn khắc biết".

Vạt ruộng rồi cũng được cấy xong, mấy cô thôn nữ quần vắn quá đùi không còn thấy bóng dáng đâu cả. Anh Sang nghêu ngao câu hát do anh phịa ra: "Là ng Trần em gần bến ô tô. Dân phố Trần biết ăn bánh mì". Rồi anh hét to: "Hát đi chúng mà y". Chúng tôi đồng thanh hát theo, giọng hát khê mùi nắng và  mùi bùn ao nghe cũng khoai khoái.

Cuối năm ấy anh Sang đi bộ đội.

Hôm trước khi lên đường, anh Sang kéo tôi ra chỗ mọi khi. Anh trèo lên cây ổi, mắt nhìn sang bên kia ao. Trời se lạnh, vạt ruộng mang một mà u xanh đầm đậm. Nhìn đăm đắm hồi lâu anh Sang bảo tôi: "Mà y quay mặt đi và  canh chừng xem có ai đến không. Cấm không được quay lại nhìn. Mà y nhìn, tao đánh chết". Tôi quay đi nhưng lại bị tò mò kích thích. Chính cái tò mò ấy đã cho tôi bắt gặp anh Sang đang ôm ghì lấy cà nh ổi. Anh ôm chặt lắm. Tôi chợt nhớ lại câu anh nói bữa nọ: "Lớn khắc biết".

Nắng phù vân

Аầu năm sau, có tin đồn vử là ng rằng anh Sang đã hy sinh. Nhưng đấy mới chỉ là  tin đồn. Cậu mợ anh Sang (là ng tôi không xa Hà  Nội là  mấy, dân là ng muốn oai oai hay tại cái việc bắt chước nên bọn trẻ con gọi bố mẹ chúng là  cậu mợ) mếu máo lên xã hửi rõ thực hư. Khốn nỗi vì là  tin đồn vử là ng thà nh ra xã đà nh chịu. Cậu mợ anh Sang dù bán tín bán nghi, nhưng gia cảnh buồn như nhà  có đám tang thật. Tôi đi qua cử­a, ngó nghiêng nhìn và o. Thật não lòng...

Rồi lại có tin đồn vử là ng. Lần nà y là  tin dữ: "Thằng Sang đã chiêu hồi". Chiêu hồi là  gì? Bọn trẻ con được giải thích: "Chiêu hồi là  đầu hà ng giặc". Thế nà y thì quá lắm. Dạo chưa đi bộ đội, anh Sang cầm đầu cả bọn trẻ con ở là ng. Mọi thứ cứ gọi là  răm rắp. Tôi nhớ lại bà i hát do anh phịa ra và  đã bắt bọn tôi học thuộc: "Là ng Trần em gần bến ô tô. Dân phố Trần biết ăn bánh mì"... Chuyện anh Sang "chiêu hồi" cũng dễ có lắm. Tôi lại đi qua cử­a nhà  anh Sang. Nhìn và o trong - nhà  cử­a như chết rồi - âm âm u u.

Năm năm sau, miửn Nam được giải phóng, những người ra đi lần lượt trở vử. Những người hy sinh cũng lần lượt được địa phương tổ chức truy điệu chu đáo. Riêng tin vử anh Sang vẫn không thấy đả động đến. àc nỗi, hồi cùng đi bộ đội với anh Sang, có anh là nh lặn trở vử, có anh bị thương, cũng có anh hy sinh. Cậu mợ anh Sang lân la dò hửi tin tức, nhưng chiến trường thì quá rộng lớn, có quẩn quanh như cái là ng Trần đâu. Chuyện anh Sang... cứ coi là  mất tích.

Lâu lâu lại có tin đồn vử là ng: "Anh Sang được cử­ đi hoạt động tình báo". Lần nà y nghe có vẻ lắm. Có bận bọn trẻ con chúng tôi được anh Sang bà y chơi trò tình báo gián điệp. Trò chơi vui đáo để, anh Sang bao giử cũng thắng, anh từ đâu hiện ra trử ngón tay và o mặt tôi quát nhẹ: "Nằm im - ngươi đã bị bắt". Tóm lại đồn gì thì đồn, bọn trẻ con ngà y ấy cũng đã lớn lên và  mỗi thằng một phương là m ăn sinh sống. Cậu mợ anh Sang chắc cũng nguôi ngoai. Có bận vử là ng, tôi giả bộ tình cử ngang qua nhà  anh. Một tấm ảnh anh Sang được vẽ khá to treo chính giữa nhà  - không ở vị trí thử, cũng chẳng ở chỗ nghiêm trang.

Hai mươi lăm năm sau ngà y anh Sang đi bộ đội, là ng Trần đột nhiên chà o đón sự kiện phải nói là  đổi đời. Một nét vạch trên bản đồ đã đưa con đường quốc lộ từ cách xa hơn 2km chạy xuyên qua là ng. Là ng xóm nhộn nhịp hẳn lên. Những ngôi nhà  kiểu phố được dân là ng dựng dọc con đường mới mở.

Nhà  tôi bị con đường lấy mất toà n bộ. Từ nơi là m việc, tôi được bố mẹ gọi vử để bà n việc nhà . Hóa ra địa phương đửn bù cho gia đình tôi miếng đất có cây ổi cà nh là  là  trên mặt ao bèo tấm. Chỗ ấy xưa vô chủ nay là  của nhà  tôi. Hôm bà n là m nhà , ngắm trước ngó sau, suy đi tính lại, tôi quyết định giữ nguyên cây ổi. Tôi đùa: "Аể khi nà o rỗi ngồi câu cá. Bố mẹ không biết đấy thôi, ở thà nh phố chỉ có anh nhà  già u mới dám đi câu. Mình có chỗ câu, biết đâu có khi còn kinh doanh được". Thế là  một ngôi nhà  mặt tiửn bám đường, mặt sau có cây có ao được gấp rút hoà n thiện. Từ đó tôi năng vử nhà  thăm bố mẹ tôi hơn.

Một trưa nhà n rỗi, tôi nằm trong nhà . Con đường mới mở nắng chang chang. Dân là ng Trần chưa quen thói sống thị thà nh như nhao cả lên. Tiếng còi xe cùng cái nắng hầm hập bốc lên từ mặt đường đã phá tan cái tĩnh mịch gốc gác của một là ng thuần quê. Tôi bử ra sau nhà , tự dưng nảy ý muốn câu cá. Dựa mình và o thân cây ổi, tôi nhìn mặt ao. Bây giử không còn bèo tấm, nước ao loáng thoáng và i nhánh cử dại ngoi trên mặt. Cảm giác hoà i niệm chợt đến ru tôi và o giấc ngủ.

Từ trên một cà nh ổi lử mử một hình dáng người nằm sấp. Hai tay ôm chặt lấy cà nh. Trong sự lử mử đó bỗng vẳng xa xa câu hát: "Là ng Trần em gần bến ô tô. Dân phố Trần biết ăn bánh mì"... Tôi ú ớ gọi: "Anh Sang! Anh Sang phải không?".

Nắng trưa là m tan đi cái hình người trên cây ổi. Một đám mây khói lởn vởn rồi bay vút và o trời xanh...