Trần Vũ Long chảy nước mắt khi nghĩ vử mẹ

Bạn bè nhận xét, Trần Vũ Long cồng kửnh nhưng dễ vỡ, cháº³ng ai nghĩ người đà n ông trông rất giống một... ông Tây ấy lại có thể rơi nước mắt vì những chuyện hết sức đời thường...

Thơ có thể không hay nhưng không nhạt

- Tại sao anh lại đặt cho tập thơ của mình cái tên là Niửm tin gió. Anh có thể nói rõ hơn vử cái tên nà y?

- Thứ nhất là trong trập thơ có một bà i thơ là Niửm tin gió, nhưng điửu quan trọng hơn, tôi thấy cái tên đó hợp với tâm trạng chung của cả tập thơ. Đó cũng là điửu mà tôi suy nghĩ, trở đi trở lại nhiửu lần mỗi khi cầm bút. Niửm tin gió đó là một niửm tin mong manh, hư ảo, có đấy mà không đấy. Ta đặt niửm tin, nhưng niửm tin đó có thể bay đi như gió mà ta vẫn phải chấp nhận. Cuộc sống nà y, xã hội nà y có quá nhiửu điửu là m cho ta mất niửm tin nhưng thôi ta vẫn phải đặt niửm tin để mà sống để mà viết vậy.

- Đọc Niửm tin gió thấy hình ảnh mẹ thiêng liêng và có một sự ảnh hưởng vô cùng lớn đối với anh. Anh có thể chia sẻ một chút vử những tình cảm với mẹ của mình?

- Câu hửi của anh đang là m tôi xúc động. Cũng như rất nhiửu bà mẹ khác, mẹ tôi là người phụ nữ hiửn là nh, tần tảo, nhẫn nhịn và chịu đựng, hy sinh tất cả vì con cái. Quả thực, bất kể lúc nà o, khi nghĩ vử mẹ là tôi có thể chảy nước mắt. Có lẽ không chỉ riêng tôi, mà với hầu hết những người con trên thế gian nà y, tình mẫu tử là một tình cảm thiêng liêng nhất, thật khó diễn tả hết bằng lời. Khi mẹ qua đời, tôi đã hoà n toà n bị sụp đổ, mặc dù đã luôn chuẩn bị tinh thần cho mình là mẹ có thể ra đi bất cứ lúc nà o trong suốt 5 năm trời. Phải mất nhiửu năm sau, tôi mới lấy lại được sự cân bằng cho mình. Tôi đã viết rất nhiửu vử mẹ. Những bà i thơ tôi viết vử mẹ, hoà n toà n theo bản năng tình cảm. Tôi chỉ việc ghi lại tất cả những gì lóe lên trong đầu mình khi nghĩ vử mẹ mà thôi, hoà n toà n không có ý định dùng kử¹ thuật để trau truốt hay bố cục lại cho bà i thơ đó. Vì thế, khi in tập thơ Niửm tin gió tôi đã phải lọc bớt những bà i chưa đạt.

Trần Vũ Long đọc thơ tại Hội nghị Viết văn trẻ Toà n quốc hồi tháng 9.

- Những người là m thơ trẻ hôm nay thường xoáy sâu và o bản thân, dốc cạn, đốt cháy cái tôi của mình, còn với anh dường như anh là m thơ vì... người khác, hướng đến người khác nhiửu hơn cho cái tôi cá nhân. Anh có sợ như thế sẽ... lạc điệu?

- Theo tôi, việc các cây bút trẻ thường viết vử cái tôi của mình cũng cháº³ng sao, nếu như từ cái tôi đó đem lại một thông điệp cho người đọc vử cuộc đời, con người, sự sống hay thời cuộc. Chúng ta đang sống một cuộc đời có quá nhiửu buồn vui đan xen, một xã hội có quá nhiửu những mất mát, đau thương, ngang trái, vậy thì thơ phải là chỗ mà người đọc tìm thấy được sự đồng cảm, sẻ chia, nâng đỡ tâm hồn con người. Người đọc sẽ không thể bử phí thời gian để ngồi đọc những câu chữ kêu rủng rẻng, sáo rỗng viết vử một nhân vật X Y Z nà o đó mà không mang lại cho họ cảm xúc gì ngoà i sự khó chịu. Cái sự sẻ chia với bạn đọc mà tác phẩm đem lại chính là giá trị nhân văn của văn học. Bởi vì chúng ta có thể tuyên ngôn trời biển gì thì cái đích cuối cùng của một tác phẩm văn học vẫn là tính Chân Thiện Mử¹, đã được định hình từ xưa đến nay và mãi là như thế.

- Đọc thơ Trần Vũ Long cứ có cảm giác cái nỗi niửm tác giả mang quá lớn, nhưng cái mà tác giả chuyển đến người đọc thì chưa nhiửu. Còn những người khác, họ nhận xét vử thơ anh thế nà o?

- Bản thân câu hửi của anh đã là một nhận xét có một góc nhìn mới mà tôi sẽ phải suy nghĩ. Còn những người khác nhận xét vử thơ của tôi ư! Tất nhiên là có rất nhiửu nhận xét. Người khen có, người góp ý vử những nhược điểm thơ tôi cũng không ít. Bản thân tôi luôn biết mình còn những nhược điểm gì cần khắc phục và mình đang đứng ở đâu trong nghử văn đầy chông gai nà y. Nếu như tập thơ đầu tiên của tôi được viết trong một tâm thế rất tự nhiên, thoải mái thì tập Niửm tin gió là một sự nhọc nhằn. Cà ng viết tôi cà ng cảm thấy khó và đã có lúc cảm thấy nản. Trong khi đó thì các nhà thơ cứ mọc ra như nấm (cười). Riêng cá nhân tôi có thể tự nhận xét vử thơ của mình thế nà y: Thơ của tôi có thể chưa hay nhưng không nhạt. (cười)

Cái gì cũng có lúc thịnh suy

- Ở bà i Thơ vui vử mình anh đã viết Có người bảo sức dà i vai rộng / Không là m gì lại đi là m thơ. Tại sao anh không đi là m gì khác mà lại đi là m thơ?

- Tôi có một anh bạn là m nghử xe ôm và là m thơ, gần đây thơ của anh cũng đang được nhiửu người quan tâm. Trong một lần trò chuửµện anh ta nói với tôi thế nà y, nói thật với ông, ngoà i là m thơ ra tôi cháº³ng biết là m gì cả. Tôi mới đùa lại anh ta rằng, ông cứ cố gắng chạy xe ôm cho tử tế, là m thơ cho hay. Sau nà y chết, người ta sẽ nhắc: Ui, cái ông xe ôm ấy trông thế mà tử tế lắm. Anh em văn chương và bạn đọc thì bảo: Ui, cái thằng đó là m thơ hay lắm. Thế là cũng đủ rồi. Nói xong thì cả hai thằng bọn tôi cùng cười. Nhưng nói thật, ngoà i việc viết báo và là m thơ tôi cũng cháº³ng biết là m gì cả. Tôi cũng đã thử kinh doanh đôi ba lần nhưng toà n bị mất (cười). Thế cho nên mới có bà i Thơ vui vử mình.

- Trong khi thơ vốn là mặt hà ng bị từ chối ở các nhà xuất bản, dường như cửa ra duy nhất cho nó là các tác giả tự in. Trong tình trạng khá cám cảnh như thế rất dễ khiến người ta đánh mất đam mê. Với anh thì sao?

- Đúng là chưa bao giử thơ lại bị rơi và o tình thế cám cảnh như vậy. Người đọc thơ ngà y cà ng ít đi nhưng người là m thơ thì nhiửu vô kể. Có lẽ chưa bao giử nước ta lại được mùa vử đội ngũ là m thơ như hiện nay. Nhiửu người là m thơ như gà công nghiệp đẻ trứng. Anh biết đó, gà công nghiệp thì cứ thấy sáng đèn là đẻ. Cũng là một thứ sinh sản vô tính mà thôi. Đôi lúc cũng cảm thấy chạnh lòng. Nhưng dù sao, đó là cũng là quy luật quay vòng của tạo hóa. Nếu như ngà y xưa, thơ ca được người ta tôn thử như một thứ đạo linh thiêng, các nhà thơ được trọng vọng thì bây giử là thời mà Mọi cảm hứng song hà nh cùng lợi nhuận, thơ bị mất giá. Nói cho cùng cái gì cũng có lúc thịnh lúc suy mà thôi. Hy vọng, một ngà y nà o đó thơ sẽ tìm lại chỗ đứng trong lòng độc giả như trước đây. Không biết với người khác thì thế nà o còn đối với tôi, việc là m thơ là hoà n toà n tự nhiên, không thể khác được.

- Là m ở một tử báo chuyên vử văn học, với thực trạng bi đát vử thơ như vậy, anh có cho rằng những người là m thơ thời nay là những người... dũng cảm?

- Với người khác thì không biết, còn tôi cứ nghĩ, trong thời buổi nhiễu nhương và loạn chuẩn vử mọi thứ như hiện nay nếu như không có thơ để trải lòng mình thì chắc chắn tôi sẽ bị stress mà chết mất (cười). Tất nhiên, khi anh đã chọn cái nà y thì anh sẽ phải mất cái kia thôi. Trời không cho không biếu không ai cái gì cả. Chỉ có vậy thôi, có gì là dũng cảm hay không dũng cảm đâu.

- Một dung lượng lớn các bà i thơ trong Niửm tin gió anh viết tặng các nhà văn, nhà thơ, nghệ sĩ. Là m thơ tặng người khác đương nhiên là trang trọng, nhưng khi tặng quá nhiửu người thì có cảm giác tác giả hơi... dễ dãi. Anh nói gì trước điửu nà y?

- Tôi từng nghĩ đến những bà i thơ đử tặng người khác, liệu có ai đó cho rằng mình mượn tên người nà y người kia để là m chỗ đứng cho bà i thơ không? Nhưng rồi tôi đã nhanh chóng gạt bử suy nghĩ đó ra khửi đầu mình, bởi nó thật tầm phà o. Còn ai đó nghĩ sao kệ họ. Những người mà tôi là m thơ rồi đử tặng đửu là những người mà tôi yêu quý, kính trọng. Con người họ, tính cách họ, tà i năng họ, hay một góc nhử nà o đó trong cuộc đời họ đã thực sự tạo cho tôi cảm xúc để viết. Mình viết vử họ nhưng cũng là tâm trạng của mình đã đặt trong bà i thơ đó. Ví như nhà thơ Đồng Đức Bốn, tôi cháº³ng biết gì vử con người ông nhưng thơ của ông đã ám ánh tôi và có những câu thơ khiến tôi bật khóc. Vậy là tôi kính trọng tà i năng của nhà thơ Đồng Đức Bốn khi viết vử ông. Còn bảo viết những bà i thơ đó là sự dễ dãi thì không hử. Đối với tôi cháº³ng có bà i thơ nà o được viết một cách dễ dãi cả, bởi nó là những trăn trở, tâm trạng của mình vử con người và cuộc đời nà y. Có lẽ vì vậy bạn bè bảo thơ tôi không lãng mạn (cười)

- Nhưng bạn bè anh lại bảo, Trần Vũ Long cồng kửnh nhưng dễ vỡ, họ nói đúng vử riêng anh hay đa cảm là mẫu số chung của thi sĩ?

- Theo tôi, sự dễ vỡ là bản chất của các nhà thơ, chứ cháº³ng riêng tôi. Các nhà thơ đôi khi cứ vô tình đặt mình ra ngoà i với số đông bởi sự nhạy cảm. Cái người ta chưa vui thì mình đã thấy vui, cái người ta chưa buồn thì mình đã thấy buồn, thậm chí cái người ta cười thì mình lại khóc cũng nên. Cháº³ng trách người ta vẫn bảo mấy ông nhà thơ là nhặt lá đá ống bơ... (cười).

- Vậy những gì sẽ khiến cho anh... dễ vỡ?

- Cái đẹp và tình người.